رابط واکنش‌گرا، روی خود صفحات
موبایل، تبلت و دسکتاپ را روی همان صفحاتی که قرار است منتشر شوند می‌چینم. فایل گرافیکی جدا که بعداً «یکی پیاده کند» تحویل من نیست. تایپ، فاصله و حالت دکمه‌ها را در خود سایت می‌بینی، نه در یک تصویر.
سایت اختصاصی، نه قالب آماده
طراحی سایت برای من یعنی محصولی که با کد نوشته شود، روی موبایل درست دیده شود، و سال بعد هم بشود به آن دست زد. هر نوع پیاده‌سازی را برای مشتری انجام می‌دهم: قالب اختصاصی وردپرس وقتی تیمت با پیشخوان وردپرس راحت‌تر است، سایت Next.js وقتی سرعت و کنترل کد مهم‌تر است، و استک دیگری اگر پروژه آن را بخواهد. چیزی که نمی‌سازم، پوستهٔ آماده‌ای است که امشب بالا بیاید و فردا کسی جرئت نکند به‌روزرسانیش کند.
استک را خود پروژه تعیین می‌کند: وردپرس با قالبی که از صفر برای همان سایت نوشته می‌شود، یا React و Next.js و Node.js، یا ابزار دیگری که با کار جور باشد. اگر پنل لازم شود، در همان استک ساخته می‌شود، نه یک سیستم جدا که بعداً کسی نتواند نگهش دارد.
مهدی رضایی‌ام. فول‌استک، دوازده سال. از ایروان کار می‌کنم، نه از یک دفتر در تهران با چند نفر پشت یک میز. فارسی و انگلیسی هر دو را برای خود محصول می‌نویسم، نه به‌صورت ترجمهٔ روبه‌روی یک صفحه.
این صفحه برای کسی است که سایت شرکت، محصول یا خدمتش باید نمایندهٔ واقعی کار باشد: معرفی، چند صفحهٔ مشخص، فرم تماس، و اگر لازم شد دو زبان. فروشگاه بزرگ و نرم‌افزاری که کارمند هر روز داخل آن زندگی می‌کند، بحث دیگری است و در ساخت اپ می‌آید.
این کار به درد کی می‌خورد
- محصول یا شرکتی که سایت بخش جدی اعتماد است، نه کارت ویزیتی که سالی یک بار باز شود و کسی هم به آن نگاه نکند.
- کسی که می‌خواهد سورس را داشته باشد. ریپو می‌تواند در گیت‌هاب من بماند یا از همان اول برود داخل سازمان خودت.
- کاری که فارسی و انگلیسی هر دو واقعی‌اند. مسیر، عنوان و متن جدا دارند. یک دکمه که نصف جمله‌ها را برعکس کند، سایت دوزبانه نیست.
- کسی که می‌تواند چند هفته برای روشن شدن محدوده و بعد برای ساخت وقت بگذارد. عجلهٔ «تا فردا یک چیزی بالا باشد» این کار را خراب می‌کند.
این کار را نمی‌گیرم
- قالب آماده، صفحه‌ساز، یا پوسته‌ای که باید با ده افزونه سرپا بماند. اگر وردپرس می‌خواهی، قالبش را اختصاصی برای همان سایت می‌نویسم، نه این‌که پوستهٔ خریده‌شده را وصله کنم.
- صفحهٔ معرفی رایگان در ۴۸ ساعت. این وعده را نمی‌دهم، نه به‌عنوان نمونه و نه به‌عنوان پیش‌پرداخت کار. طرح بدون محدوده فقط وقت هر دو طرف را می‌سوزاند.
- پروژه‌ای که انتظار تیم طراحی، مدیر حساب و تماس «متخصصان ما» را دارد. یک نفرم. خودم طرح را به کد تبدیل می‌کنم و خودم جواب می‌دهم.
- فروشگاه شلوغ، مارکت‌پلیس، یا ابزاری که کسب‌وکار هر روز روش می‌چرخد. آن را سایت معرفی صدا نمی‌کنم. اگر محصول نرم‌افزاری است، از اول همان را محدوده می‌کنیم.
تحویل یعنی چه
تمام شدن سایت یعنی این‌ها را بتوانی باز کنی، بشکنی و دست بزنی. چیزی که در محدودهٔ کتبی نیامده، تمام‌شده حساب نمی‌شود و وسط کار هم به‌عنوان هدیه قاطی نمی‌شود.
سئوی فنی پایه، نه رتبه
عنوان و توضیح هر صفحه، ترتیب درست تیترها، نشانی canonical، نقشهٔ سایت، متن جایگزین تصویر، و یک دور سرعت معقول. این‌ها را همراه سایت می‌آورم تا از روز اول لنگ نماند. جایگاه در گوگل را تضمین نمی‌کنم و در این صفحه هم نمی‌فروشم.
فرم و مسیر تماس که واقعاً برسد
فرم تماس، ایمیل یا تلگرام، هر کدام را که در محدوده باشد وصل می‌کنم و خودم یک بار از بیرون تست می‌کنم. فرم تزئینی که پیامش هیچ‌جا نرود، سایت نیست.
فارسی و انگلیسی، اگر واقعاً لازم است
دو زبان یعنی دو ساختار: مسیر جدا، عنوان جدا، و متنی که برای همان خواننده نوشته شده. همین سایت mehd.ir همین‌طور است. ترجمهٔ ماشینی روی یک صفحه را دوزبانه حساب نمی‌کنم و اگر محتوایت آماده نباشد، تولید انبوه متن را داخل طراحی سایت قاطی نمی‌کنم.
پنل، فقط وقتی در محدوده باشد
برای هر سایت یک سیستم مدیریت سنگین نمی‌سازم. اگر خودت باید متن را عوض کنی، پنل کوچک را همان اول می‌نویسیم. اگر سالی دو بار متن عوض می‌شود، شاید ریپو کافی باشد.
سورس پیش خودت
کد یا در گیت‌هاب من می‌ماند با دسترسی تو، یا از اول داخل سازمان خودت ساخته می‌شود. دامنه، هاست و ابزار آمار به نام تو است. من همکار ریپو می‌مانم تا وقتی کار تمام شود، نه مالک حساب‌ها.
بیرون از این محدوده
- نوشتن انبوه متن، عکاسی، و هویت بصری کامل. اگر طراح دیگری لوگو و رنگ را داده، پیاده‌سازی را جدا می‌نویسیم. اگر هیچ‌کدام را نداری، اول همان را روشن می‌کنیم تا وسط کار معطل نمانیم.
- تبلیغ، شبکهٔ اجتماعی، و سئوی ماهانه. پایهٔ فنی با سایت می‌آید. ادامهٔ سئو کار دیگری است. جزئیاتش در سئو سایت است.
- نگهداری بعد از بازهٔ کوتاه رفع اشکال. آن بازه را در محدوده می‌نویسیم. بعد از آن، اگر بخواهی سایت را زنده نگه دارم، قرارداد جدا می‌خواهد. پشتیبانی سایت را جدا بخوان.
- درگاه پرداخت، حسابداری، و اپ موبایل. اگر محصولت در واقع نرم‌افزار است، از همین حالا مسیرش فرق می‌کند. ساخت اپلیکیشن را ببین.
- هر جمله‌ای شبیه «صفحهٔ اول گوگل» یا «تا ماه دیگر پر از مشتری». این‌ها را نه می‌نویسم و نه امضا می‌کنم.
کار چطور جلو می‌رود
بازه را از کارهایی می‌گویم که خودم تنها برده‌ام جلو. اگر تعداد صفحه، زبان دوم یا پنل بزرگ شود، همان اول می‌گویم کجا کش می‌آید. عدد روز را الکی ریز نمی‌کنم.
- ۱
شنیدن کار، نه پر کردن فرم طولانی
چند روز
چند خط از تو می‌گیرم: سایت برای کیست، چه صفحه‌هایی واقعاً لازم است، زبان، و این‌که محتوا دست کیست. اگر از همین‌جا معلوم شود قالب آماده کافی است، همان را می‌گویم و پروژه را باز نمی‌کنم.
- ۲
محدودهٔ کتبی
چند روز تا حدود یک هفته
صفحات، زبان‌ها، فرم، پنل اگر باشد، و چیزهایی که عمداً بیرون می‌مانند را می‌نویسم. تا این متن را هر دو قبول نکرده باشیم، عددی در کار نیست. تغییر بعد از این متن، تغییر محدوده است نه «یک چیز کوچک».
- ۳
چیدمان روی صفحات واقعی
حدود یک تا دو هفته
به‌جای آلبوم موکاپ، چند صفحهٔ اصلی را در خود سایت می‌چینم تا ببینی متن فارسی چطور می‌نشیند و موبایل چه بلایی سر طرح می‌آورد. این مرحله جای سلیقه است، نه جای اضافه کردن ده صفحهٔ تازه.
- ۴
ساخت روی استک انتخاب‌شده
معمولاً سه تا هشت هفته
بقیهٔ صفحات، روی قالب اختصاصی وردپرس یا Next.js یا هر استکی که در محدوده آمده، و اگر در محدوده باشد پنل و زبان دوم، این‌جا ساخته می‌شود. معرفی کوتاه به سه هفته نزدیک‌تر است و دو زبان با پنل به هشت هفته یا بیشتر. وسط کار نسخهٔ قابل دیدن داری.
- ۵
سئوی فنی، فرم و دامنه
حدود یک هفته
عنوان‌ها، نقشهٔ سایت، فرم، و اتصال دامنه‌ای که به نام خودت است. اگر دامنه یا هاست هنوز مال تو نیست، اول آن را به نامت درمی‌آوریم و بعد سایت را آن‌جا می‌نشانم.
- ۶
تحویل ریپو و رفع اشکال کوتاه
چند روز تا حدود دو هفته
دسترسی ریپو، نحوهٔ استقرار، و یک فهرست از اشکال‌های همان محدوده. این بازه برای باگ است، نه برای صفحهٔ تازه و نه برای کمپین. بعدش یا تمام است، یا پشتیبانی را جدا شروع می‌کنیم.
چیزی که خودم ساخته‌ام
نمونهٔ مشتری جعلی و عدد «به‌علاوهٔ صد پروژه» این‌جا نمی‌آورم. همین سایت mehd.ir را با Next.js، فارسی و انگلیسی جدا، خودم ساخته‌ام و خودم نگه می‌دارم. FreezeRadar هم محصول خودم است و با Next.js بالاست. نقش من در هر دو سازنده است، نه عضو یک تیم تحویل.
سؤال‌هایی که قبل از شروع باید روشن باشد
از ایده تا سایت بالا چقدر طول می‌کشد؟
سایت معرفی جمع‌وجور معمولاً یک تا دو ماه بعد از قبول محدوده طول می‌کشد. دو زبان یا پنل کار را بلندتر می‌کند. قبل از متن کتبی تاریخ قطعی نمی‌دهم.
وردپرس یا Next.js؟
به خود کار بستگی دارد. اگر تیمت باید هر روز مطلب بگذارد و با پیشخوان وردپرس آشناست، قالب اختصاصی وردپرس معمولاً انتخاب ساده‌تری است. اگر سرعت، رابط سفارشی یا اتصال به یک اپ مهم‌تر است، Next.js. گاهی هم استک دیگری جواب درست است. این انتخاب را با دلیلش در محدوده می‌نویسیم.
ریپو، دامنه و اکانت‌ها مال کیست؟
مال تو. دامنه، میزبانی و ابزار آمار به نام خودت است. ریپو در سازمان تو یا در گیت‌هاب من با دسترسی تو می‌ماند. کد گروگان جدایی نیست.
دورکاری از ایروان چطور پیش می‌رود؟
متن محدوده را کتبی می‌فرستم و نسخه را روی یک نشانی می‌بینی. فارسی حرف می‌زنیم. دفتر تهران و جلسهٔ هر روز بخشی از کار نیست.
بعد از بالا آمدن سایت چه می‌شود؟
یک بازهٔ کوتاه برای اشکال‌های همان محدوده داخل کار است و در متن نوشته می‌شود. ایدهٔ تازه، صفحهٔ تازه و نگهداری ماه‌ها بعد، کار جدید است. اگر بخواهی خودم حواسم به دیپلوی و بکاپ باشد، آن را پشتیبانی جدا می‌کنیم، نه به‌صورت نامحدود داخل طراحی سایت.
گوگل رتبه می‌دهد؟
نه. سئوی فنی پایه را می‌آورم تا سایت از نظر ساختار لنگ نباشد. رتبه، ترافیک و «صفحهٔ اول» را تضمین نمی‌کنم. گوگل قول من را امضا نمی‌کند و من هم قول گوگل را نمی‌فروشم.
چرا قیمت این‌جا نیست؟
چون صفحهٔ معرفی با دو زبان و پنل یکی نیست. تعرفهٔ صنفی این‌جا نمی‌گذارم.
اگر سایت را جدی می‌خواهی
چند خط کافی است: کار چیست، تقریباً چند صفحه، فارسی تنها یا انگلیسی هم، و این‌که متن دست خودت است یا نه. فرم پایین صفحهٔ اصلی برای همین است. من خودم می‌خوانم. کسی از طرف من تماس تبلیغاتی نمی‌گیرد.
نوشتن بریف کوتاهکارهای کناری، اگر لازم شد
طراحی سایت با سه کار دیگر قاطی نمی‌شود، ولی خیلی‌ها بعد از سایت به یکی از این‌ها می‌رسند. هر کدام صفحه و محدودهٔ خودش را دارد.